Nieuwsflits

U denkt dat u weet hoe het zit, maar het zit echt anders

geplaatst op: 13-03-2014
Op 12 maart hield Paul Schnabel in het auditorium van De Nassau de derde academielezing met de titel ‘De stand van het land’. Universiteitshoogleraar Schnabel, tot voor kort directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau, heeft een staat van dienst en autoriteit die wel de titel ‘Socioloog des Vaderlands’ waard is. De verwachtingen waren hoog na de indrukwekkende introductie door Hans Teunissen en het publiek werd niet teleurgesteld.

U denkt dat u weet hoe het zit, maar het zit echt anders. Dit was het uitgangspunt voor een verhaal over de Nederlandse maatschappij in crisistijd, dat volledig onderbouwd was met resultaten uit nationaal en internationaal onderzoek. Daarmee relativeerde Schnabel onder andere groeiverwachtingen van het kabinet, het idee van de PVV om uit de EU te stappen en het adagium van de participatiesamenleving.

De in Breda geboren en getogen Schnabel liet het publiek zien dat de door het kabinet geschetste groeiverwachtingen misschien wel te rooskleurig zijn. Het scheelde een haar of onze pinautomaten werkten niet meer in 2008, maar pas vanaf 2010 merken we de crisis goed en vooral in onze werkgelegenheid. Paul Schnabel verwacht niet dat het snel beter wordt voor bepaalde groepen in onze samenleving. Er is veel minder arbeidszekerheid voor ons en de volgende generatie.

In zijn lezing ontmaskerde de vorig jaar geridderde Schnabel veel mythes met cijfers uit internationaal vergelijkend onderzoek. De Grieken werken bijvoorbeeld per week het langst, maar hoe productief zijn zij? Nederland doet het goed en scoort in de vergelijkingstabel punten met de beste malariaprofylaxe en het minste aantal stakingen, maar we besteden relatief minder geld aan research en development. Dat laatste moet ons allen zorgen baren.

Zorgen zijn er ook door het enorme beroep op onze sociale voorzieningen. We hebben ons te lang laten koesteren door de overheid, maar het begrip participatiesamenleving is ook niet de oplossing. Volgens Paul Schnabel zijn we al kampioen in mantelzorg en kan niet veel meer van ons verwacht worden. Wel moeten we de groei van de verzorgingsstaat afremmen, willen we deze kunnen betalen, want we worden ouder en de bevolking groeit ieder jaar nog met 60.000 inwoners.

Toch waren we volgens onderzoek in 2010 op twee na het meest tevreden volk van de Europese Unie. Het zuiden is minder tevreden dan het noorden en wij lijken in dat opzicht het meest zuidelijke Scandinavische land. Ook was Schnabel tevreden over de ontwikkelingen voor vrouwen op de arbeidsmarkt. In 1960 werkte slechts 2 procent van de gehuwde vrouwen. Nu is het pareninkomen vaak de redding voor gezinnen die door de crisis moeten inleveren.

Al met al staan we in onze tijd voor veel ingewikkelde kwesties. Het is de vraag is of we op termijn onze positie in de top tien van welvarendste en gelukkigste landen kunnen handhaven, en daarvoor moeten we minder ‘realiteitsresistent’ worden. Schnabels stemadvies luidde dan ook ‘Laat het hart wat minder spreken dan het verstand ’.

Foto's: Ab Holthuis

Extra foto's