Nieuwsflits

Stil de tijd

geplaatst op: 04-01-2016
Joke Hermsen is filosoof en schrijver en was uitgenodigd in het kader van het leerhuis van De Nassau, dat bedoeld is als een moment van bezinning. Ze nam de docenten aan het eind van de eerste werkdag van 2016 mee op een tijdreis van de oude Grieken naar nu met bespiegelingen over tijd.

Als je zegt 'Ik heb school', dan zeg je eigenlijk 'Ik heb vrije tijd'. Geen leerling zal dit beamen, maar toch is vrije tijd de oorspronkelijke betekenis van het Griekse woord scholè. Logisch ook, want wie luistert naar Joke Hermsen snapt dat een mens zich alleen kan ontwikkelen als hij daar tijd voor heeft. Tijd is een groot mysterie en heeft veel gezichten.

Kernbegrippen in haar betoog waren Chronos en Kairos. Chronos is de Griekse god van de tijdklok en zijn kleinzoon Kairos is de god van de ervaring van tijd. Chronos dicteert de tijd, meet de tijd, zet aan tot haast, eist dat werkstukken ingeleverd moeten zijn voor de deadline, veroorzaakt stress. Toch heeft iedereen ook de ervaring dat je de tijd soms even vergeet, dat je gefocust bent, in een flow zit, geïnspireerd bent. Dat kan gebeuren tijdens een les of als je een boek leest, een goed gesprek hebt, staat te koken of te bakken, sport, muziek maakt of gewoon even helemaal niets doet. Dan is er sprake van een Kairotisch moment. Dan wordt de tijd niet geklokt, maar ervaren, de tijd lijkt te stillen. Zo'n ervaring leidt vaker tot diepere inzichten dan uit het hoofd geleerde weetjes of vakkundig gekopieerde en geplakte informatie voor het zoveelste werkstuk.

Joke Hermsen hield een pleidooi voor het creëren van zulke momenten. Zij ziet het als een essentiële taak van elke leraar om van de schooltijd een zinvolle overgangsrite te maken. Wil een school de kinderen die binnenkomen als volwassenen laten vertrekken, dan moet er ruimte zijn voor persoonlijke ontwikkeling. Wie zich daadwerkelijk ontwikkelt, zit niet alleen rijtjes te stampen, te rekenen en werkstukken bij elkaar te plakken. Er moet een balans zijn, een evenwicht tussen lesstof die getoetst wordt en tijd om erachter te komen wie je bent en hoe je wil handelen. Wie zich ontwikkelt is in dialoog met zichzelf, leert oprecht te denken en een ontwikkeld mens kan kritisch zijn, durft ergens tegenin te gaan.

Na Joke Hermsen was er de Nieuwjaarsborrel en ook die kan een Kairotisch moment opleveren...






Extra foto's