Nieuwsflits

Waarom het Amerikaanse politieke systeem uit de rails is gelopen

geplaatst op: 16-12-2016
Gruwelijke leugenaar, smeerkees, oplichter, aanrander, halve psychopaat, potentiële crimineel, proleet.....zomaar een greep uit de kwalificaties die Maarten van Rossem president-elect Trump toedichtte. Hij had minder stemmen dan Clinton en toch won hij de Amerikaanse presidentsverkiezingen.

Van Rossem sprak op 12 december twee keer: 's middags voor leerlingen van de bovenbouw havo en vwo en 's avonds voor ouders, personeel en andere belangstellenden. Voor de leerlingen was hij een leraar, voor een zaal met volwassenen gaat hij los, grappiger dan menig cabaretier.
We hoorden een deskundig relaas over de Amerikaanse politiek doorspekt met anekdotes, adviezen en levenslessen. Het ging over zijn weldenkende nicht die zich liet tatoeëren, het belang van Duitsland, het nut van studeren, de grote bek van Geert Wilders en de opluchting te mogen sterven voordat we totaal niets meer begrijpen van de tijd waarin we leven.

Maar elke keer pakte hij de draad van zijn verhaal weer op: hoe Trump president kon worden. Van Rossem stelde dat Amerika in veel opzichten een krankzinnige 'democratie' is. Degene die de meeste stemmen krijgt wordt niet automatisch president, omdat die indirect gekozen wordt door een systeem van kiesmannen dat ooit door de Founding Fathers is ingesteld. Het idee was -met de nadruk op was!- dat de kiesmannen het een en ander konden rechttrekken, mocht het klootjesvolk een halvegare als president kiezen.

Van Rossem is voor een moderner parlementair systeem, maar de barrière van het kiescollege verklaart niet helemaal de winst van Trump. Hillary Clinton was bekwaam, maar toch een zwakke kandidaat. Alleen al omdat ze een vrouw is. ‘Want vergeet niet,' zei Van Rossem, 'dat veel Amerikanen stemden vanuit de absolute overtuiging dat een vrouw niet thuishoort in het Witte Huis.' Ook mist ze charisma.

De belangrijkste verklaring voor Trumps overwinning is volgens Van Rossem te vinden in de modernisering van allerlei productieprocessen, waardoor veel laagopgeleide blanke mannen zonder werk zijn komen te zitten. Deze dramatische ontwikkeling is niet opgevangen door de federale regering. Trump wist de teleurgestelde groep blanken aan zich te binden met de belofte van werk.

‘En dat is vreemd,’ zei Van Rossem, ‘een Republikein die belooft de arbeidsmarkt te reguleren.’ Republikeinen zijn wars van staatsbemoeienis en daar zit nou net de crux. Daardoor is het Amerikaanse politieke systeem uit de rails gelopen. Van Rossem legde haarfijn uit hoe door allerlei scheve, maar constitutioneel vastgelegde procedures de Republikeinen op allerlei niveaus oververtegenwoordigd zijn. Waar ze kunnen, proberen de Republikeinen democratische voorstellen voor meer overheidsingrijpen en regulering te saboteren. Hoewel de Democraten getalsmatig niet in de minderheid zijn, worden ze in een wurggreep gehouden door oude wetten.

Het was genieten in het auditorium en nagenieten in de aula. Er waren drankjes en hapjes en Van Rossem signeerde zijn boeken.

Extra foto's